Rozemarijne

 Veenvliet

(26 jaar)

‘Ik hoef me voorlopig niet te vervelen, maar gelukkig is het leven niet zo kort als het soms lijkt’

Ze houdt van klassiek ballet, theater maken en spelen. Het liefst zou ze na de afronding van haar studie hard willen werken om te sparen voor een reis naar Indonesië zodat ze daar een bijdrage kan leveren aan een stichting die theater maakt met straatkinderen. Op de lange termijn zou ze graag les blijven geven in peuterdansen en dramalessen aan kinderen. ‘Daar haal ik zoveel voldoening uit’ zegt Roos. En haar ambities gaan nog verder, want ze wil zelf ook veel gaan spelen in verschillende producties en ze loopt al met een idee rond om ooit haar eigen kindervoorstelling te maken waarin ze kinderen meeneemt in een droomwereld die zij in hun hoofd hebben. Verder wilt ze zich ontwikkelen op het gebied van fotografie en schrijven. ‘Ik hoef me voorlopig niet te vervelen, maar gelukkig is het leven niet zo kort als het soms lijkt’

Roos Veenvliet

Haar Indische moeder Maggy Veenvliet-Hardenberg is geboren in Jakarta. Daar heeft ze tot haar 9^e levensjaar gewoond. Oma An vertrok samen met haar moeder (oma Suus) en vijf kinderen in 1956 met de boot naar Nederland. Haar opa Ed vloog drie maanden later de familie achterna. Kleine Walter, de jongste zoon werd in Nederland geboren. De familie woonde een tijd op de Woeste Hoogte op de Veluwe. Uiteindelijk zijn ze in Gendt (plaatsje tussen Nijmegen en Arnhem) terecht gekomen. Na de middelbare school die ze in Arnhem heeft gedaan is ze de Pabo gaan doen waar ze Niek Veenvliet heeft ontmoet. Ze kregen drie kinderen waaronder Roos, haar oudere broer Jesse-Valentijn (28 jaar) en jongere zus Annemarijne (19 jaar). Beide ouders hebben altijd in het basisonderwijs gezeten. Voor haar moeder is dat haar passie en ze heeft altijd gezegd dat haar werk haar hobby is. Roos probeert dit ook na te streven. Ook haar vader volgt zijn passie. Nu hij met pensioen is heeft hij zijn oude hobby schilderen weer opgepakt en heeft als eerste project het decor mogen schilderen van de Musical Scrooge in de stadsschouwburg van Arnhem. Ze vindt het mooi om haar vader zo bezig te zien.

Roos is veel met het ‘Indische’ bezig. Ze is erg geïnteresseerd in de familiegeschiedenis van haar moeders kant. Helaas weten haar ooms, tantes en ook haar moeder er weinig over te vertellen. Haar oma overleed toen ze twee was. Toen ze negen jaar was, was het opa zijn tijd om te gaan. Ondanks dat opa weinig zei, had ze toch een hechte band met hem. Hij praatte alleen als dat nodig was. Ze heeft ontzettend veel bewondering voor hem. Na zijn overlijden heeft ze zijn ketting met een kruisje eraan gekregen. Als ze op reis gaat of iets moet doen waar ze tegenop ziet dan gaat deze ketting altijd met haar mee. Opa is op deze manier altijd bij haar. Een paar weken geleden is ze naar Eindhoven gegaan en op bezoek geweest bij tante Roos, de jongste zus van haar opa. Zij blijkt in het bezit te zijn van boeken met meer informatie over de familie: brieven, stamboom van de familie etc.. Ook een brief van oom Coen (broer van haar opa) kreeg ze te lezen waarin hij naar het thuisfront schrijft over dat hij het zo naar zijn zin heeft op de technische universiteit en dat de Japanners steeds langskomen. In de brief doet hij eigenlijk een beetje lacherig over de Japanners. ‘Komen ze bij jullie ook steeds langs?’ vraagt hij. Hij leek de ernst van wat er zou gebeuren nog niet in te zien. Schrijnend is het dan ook dat vijf maanden na het schrijven van deze brief hij overleed bij het werken aan de Birma Spoorlijn. Ze las dit briefje en zijn foto met zijn overlijdensdatum zat erbij. Dit heeft een diepe indruk achtergelaten bij Roos en haar moeder. Ze wil graag meer weten over wat er met haar familie in Indië is gebeurd en zou datgene op willen schrijven, zodat het bewaard blijft. Wellicht dat tante Roos haar in haar zoektocht kan helpen.

Ze schrijft overigens ook voor het online magazine Indisch 3.0. Haar reis naar Indonesië in 2010 zal als een blog op deze site te vinden zijn. Ze zegt geen hechte Indische familie te hebben. Ook op de basis- en middelbare school waren er weinig Indische klasgenoten. Door ontmoetingen via Indisch 3.0. vindt ze herkenning bij anderen. Ze zegt: ‘Wat je interesseert is toch een deel van je leven, als je mensen tegenkomt die daar ook mee bezig zijn dan is dat toch een aanvulling. Het is een deel van jezelf dat je nog niet goed kent waarop deze manier weer iets meer gehoor aan wordt gegeven’.

Zien mensen jou als Indisch?

‘Ze zien me eerder als Italiaans, Spaans of Turks, maar nooit Indisch. En als ik vertel over mijn Indische achtergrond, verwarren sommigen het met Indiaas’ Ze vindt zelf dat ze het meest op haar moeder lijkt, maar wel met de neus van haar vader.

Heb je een Indische opvoeding gehad?

Na wat vertwijfeling antwoord ze wat haar moeder haar onder andere meegeeft: ‘geen zorgen voor morgen, bescheidenheid, verzameldrang, bijgeloof’.

Over het laatste kan ze wel wat voorbeelden noemen; ’s avonds je nagels en haar niet knippen, verjaardag niet vieren voordat je echt jarig bent, huis niet schoonmaken na zes uur en geld niet teruggeven na zes uur’. ‘Men zegt dat dit ongeluk brengt, ik tart het lot niet en doe het dus ook niet’

Samen met het gezin zijn ze onlangs wel naar de Pasar in Burgers Zoo geweest, wel zo toepasselijk in die warmte. Met haar moeder bezoekt ze de Haagse Tong Tong fair wel eens om het Indische op te snuiven.

Wat vind je Indisch aan jezelf?

Bescheidenheid, bewaren, houden van lekker eten, overal sambal bij doen. Ze kookt zelf ook graag Indisch, wat haar moeder overigens niet graag doet. Iedereen is altijd welkom en er is altijd genoeg eten voor iedereen, desnoods deel je een kipkluifje of bak je er snel een eitje bij.’Ik vind het ook moeilijk om ‘nee’ te zeggen, of direct te zeggen wat ik wil, in plaats daarvan antwoord ik: ja, nee is prima zo’

Verder benoemt ze: slecht zijn met tijd, klaarstaan voor anderen en je daardoor zelf wegcijferen, de gedachte dat dierbaren die overlijden nog altijd bij je zijn en je beschermen en niet zo snel ruzie willen maken. Ze benadrukt bij het laatste: ‘overigens weet ik niet of dit typisch Indisch is’.

Evelyn Boksebeld

(21 jaar)

8 mei 1990 geboren in Hengelo (Overijssel)

Evelyn is student en woont op kamers met nog drie andere vriendinnen in Utrecht. Ze heeft haar bachelor humanistiek praktisch afgerond en doet nu een tussenjaar kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Beide opleidingen heeft ze voor een jaar tegelijkertijd gedaan. Volgend jaar heeft ze deze beide af en begint ze aan de master van humanistiek. Als bijbaantje werkt ze als verkoopmedewerkster bij de Etos. In het huis kookt ze graag zelf en kan het verschillen van Hollandse stamppotten tot het bereiden van Indische gerechten. Thuis bij haar ouders kookt haar Indische moeder Lenny en is de keuken dan ook haar domein.

Moeder Lenny is in 1958 op tweejarige leeftijd met haar ouders vanuit Jakarta (Indonesië) met de boot vertrokken naar Nederland. Hier aangekomen vestigden ze zich in Hengelo, omdat oma graag in de buurt van haar ouders wilde zijn die al een jaar eerder  naar Nederland waren gerepatrieerd. De familie woonde toen samen in één huis. Evelyn’s Nederlandse vader Ben was vroeger schuldhulpverlener en deed wat administratieklussen voor de opa en oma én vader van haar moeder. Zo leerden ze elkaar kennen. Via een Indische kennis zijn ze op een verjaardag echt aan elkaar voorgesteld. Evelyn is de middelste in het gezin. Ze heeft nog een oudere broer Richard (33) en een jongere broer Eric (19). Als enige meisje bleek ze ook het meest blanke kind te zijn. Vervelend vond ze het dat ze niet zo’n tintje had als haar broers. Haar interesse ging uit naar haar Indische kant en daardoor was er minder aandacht voor haar Nederlandse familie, maar sinds drie jaar kreeg ze er meer waardering voor.

Op de basisschool had ze geen Indische vriendinnen, op de middelbare school ook niet echt. Tijdens een studiereisje naar Ghana met jaargenoten had ze wel een klik met een ander Indisch meisje waar ze nog steeds mee bevriend is. Bij haar studie kunstgeschiedenis en op haar werk heeft ze wel Indische vriendinnen gemaakt en dat vindt ze wel prettig.

Ik kan niet zonder kunst. Op een of andere manier word ik er elke keer weer naar toe getrokken 

Haar studie humanistiek en de manier waarop ze als humanist in het leven staat heeft haar een andere visie gegeven over het leven en haar omgeving dan dat ze van oorsprong vanuit haar katholieke opvoeding heeft meegekregen.. Ze vertrouwt op zichzelf en niet op een god. Ze zegt: ‘hier zorg ik voor mezelf en voor de mensen om me heen’. Het is wel een zware studie waarbij je veel reflecteert en aan jezelf wordt onderworpen. Daarom is ze er één jaar tussenuit gegaan om kunstgeschiedenis te gaan studeren. ‘Ik kan niet zonder kunst, zegt ze’. Op één of ander manier word ik er elke keer weer naartoe getrokken.

Na haar master humanistiek wil ze het jaar er na aan haar master kunstgeschiedenis beginnen. Dan hoopt ze later werk te vinden in een soort grensgebied daartussen. Misschien als onderzoeker/publicist op een universiteit of in een museum, anders als docent. In haar master van humanistiek wil ze verder onderzoek doen naar haar Indische roots en daar eventueel ook verder mee doorgaan. Daar liggen toch haar passies: de raakvlakken die er zijn tussen educatie, menselijke ontwikkeling, haar Indische roots, de kunst en de filosofie.

Haar drang naar kennis heeft ze niet van vreemden. Beide ouders werken in het onderwijs. Haar vader die ze ziet als een lieve en rustige man, is een wandelende encyclopedie. Hij werkt op de Saxion Hogeschool Enschede waar hij onderwijsprogramma’s maakt en de internationale contacten onderhoudt. Vorig jaar studeerde hij overigens ook nog cum laude af voor zijn studie psychologie. Haar moeder werkt in het speciaal onderwijs. Daar komt haar pittige karakter wel goed van pas.

Evelyn Boksebeld

‘Voor niets gaat de zon op’. Dat heeft me geleerd dat je moet werken als je dingen wilt bereiken, dat niets vanzelf komt’.

Wat vind je typisch Indisch?

Familie, nieuwsgierigheid, vrouwen zijn de baas in het gezin, meerdere gezichten hebben, weten hoe je je moet presenteren, hoe je je in bepaalde situaties moet gedragen, maar ook je mannetje kan staan. Verder vult Evelyn aan dat haar moeder altijd riep: ‘voor niets gaat de zon op’. Dat heeft me geleerd dat je moet werken als je dingen wilt bereiken, dat niets vanzelf komt’.

Daarnaast ook een ‘niet klagen, maar dragen’ mentaliteit. Dit sprak mijn moeder nooit letterlijk zo uit, maar ik herken het wel heel erg: niet bij de pakken neer gaan zitten, kaken op elkaar, schouders er onder en vooral geen zelfmedelijden hebben. Kat uit de boom kijken. Altijd tot op bepaalde hoogte een beetje terughoudend zijn en alleen thuis bij de familie en bij (Indische) kennissen totaal open en los zijn.

Spiritualiteit. Ik ken veel families die zich bezig houden met soorten van magie en met geesten e.d. Dat is bij ons in de familie nooit zo erg geweest, volgens mijn oom is mijn oma altijd heel erg bang geweest daarvoor. De laatste sporen daarvan zijn te herkennen in het feit dat mijn moeder zich bezig houdt met astrologie. En, het ontzettend op de hoogte zijn van elke kennis, familielid, buurman, vriend in de hechte Indische gemeenschap, vind ik ook typisch Indisch.

Wat vind je Indisch aan jezelf?

Klaarstaan voor familie, verbaal haar woordje wel kan doen, zelfverzekerde houding. Ook herkent ze zich in de punten die ze typisch Indisch noemt: doorzettingsmentaliteit, kat uit de boom kijken, spiritualiteit: ‘hoe humanistisch ik ook ben, ik blijf soms het gevoel hebben dat overleden familieleden en kennissen nog wel een beetje over mij waken en nog bij mij zijn’. Alleen die uitgebreide kennis van alle leden van de Indische gemeenschap heb ik wat minder. Ik kan heel erg de kat uit de boom kijken en ik vind dat alles ook gevierd moet worden met eten. Bovendien ben ik ook koppig en kan heel stellig zijn.

Ontdek Jouw verhaal

Portret:

Eric Klerks

16 november 1989 geboren in Amsterdam

Eric woont bij zijn ouders Ruud Klerks (Indisch) en Trees Klerks-Scholts (Nederlands) in Alkmaar. Zijn oudere zus Sarah (25 jaar) is inmiddels het huis uit. Na een filmopleiding te hebben voltooid, heeft hij daarna nog een opleiding voor audio engineer afgerond in Amsterdam. Hij bleek toch meer feeling te hebben met geluid dan met beeld. Nu is hij freelance audio engineer en gaat de studio in om met muziekbands te recorden. Ook maakt hij graag eigen muziek. Thuis heeft hij provisorisch een studio gemaakt, maar voor echte opnames gaat hij naar een professionele opnamestudio in de stad. In de toekomst hoopt hij als audio engineer de wereld rond te gaan en daarnaast te DJ-en en muziek te gaan maken.

Vanuit Bogor (Java) kwamen zijn Indische opa en oma in de jaren ’50 naar Nederland. Ze vestigden zich in Amsterdam waar de jongste spruit, zijn vader, als nakomeling werd geboren. Opa heeft hij nooit gekend. Hij overleed voordat Eric werd geboren. Zijn oma heeft hij tot zijn vierde levensjaar nog meegemaakt. Alhoewel zijn vader uit een groot gezin kwam, is er eigenlijk weinig contact met de andere familieleden. Eric weet niet hoeveel broers en zussen zijn vader heeft. Wel weet hij dat het merendeel van de familie in Amerika woont.

Thuis wordt er wel Indisch gekookt door zijn Nederlandse moeder die van Eric’s oma het Indische receptenboekje heeft gekregen. Op deze manier blijven de recepten nog steeds in de familie.

Zo’n leeftijd waarin je op zoek gaat naar je identiteit

Over het algemeen hebben ze het thuis niet over Indische zaken, maar als zijn zus Sarah voor de familie langskomt dan komen Indische onderwerpen vanzelf aan bod en wordt erover gesproken. Zij kreeg rond haar 18^e meer interesse voor het Indische. Zo’n leeftijd waarin je op zoek gaat naar je identiteit, meent Eric. Geprikkeld door Sarah’s zoektocht kreeg hij ook meer aandacht voor de Indische cultuur. Met de familie bezochten ze Indische instanties of evenementen waaronder Bronbeek in Arnhem en de Haagse Pasar Malam in Den Haag op het Malieveld, nu Tong Tong Fair geheten. Regelmatig gingen ze langs bij het Tropeninstituut, waar Sarah overigens ook heeft gewerkt, en keken ze samen naar Indische documentaires.

Zijn ouders hebben afgelopen jaar samen een reis naar Indonesië gemaakt en zijn onder andere in Bogor geweest naar de plaats waar zijn ouders hebben geleefd. Dat was voor zijn vader toch wel een aparte ervaring.

Wat vind je Indisch aan jezelf?

‘Weet eigenlijk niet wat typisch Indische trekjes zijn. Wat ik ben, neem ik voor zich. Ben er niet zo mee bezig.

Wel voel ik me altijd thuis bij mede Indo’s zoals vroeger op school, of tijdens mijn studie. Je herkent toch bepaalde dingen bij elkaar en vindt overeenkomsten. Dat is wel leuk’

‘Men herkent mij niet als Indisch. Ik word vaker voor Marokkaan aangezien. Indische mensen herkennen mij ook niet als Indisch, maar als ik over mijn achtergrond vertel dan ineens wel ‘

Vind je dat ‘Indisch zijn’ een keuze is?

Eric vindt het een lastige vraag, maar na een korte denkpauze besluit hij: ‘De omgeving waarin je opgroeit, maakt je tot wie je bent. Als de invloed van huis uit sterk Indisch is dan groei je daar ook in en weet je niet anders. Je kan er voor kiezen om je er niet mee bezig te houden (waardoor je je er toch wel een soort van mee bezig houdt) maar je blijft nog altijd Indisch. Je roots die blijven er zitten. Of je er wat mee doet is aan jou de keuze’

Ontdek Jouw verhaal

‘INdentiteit’

Door: Rachella Dubbeldam

Een documentaire over een fotograaf. Dat was de eerste insteek. Nu bleek deze fotograaf, Armando Ello, actief bezig te zijn met de Indische cultuur. Als Fotograaf voor het blad ‘Moesson’ en medeoprichter van de  website ‘HoezoIndo’ bleek er een nóg interessanter verhaal achter deze fotograaf te zitten.

De Indische cultuur, Indo’s.. Wat is dat eigenlijk? Waar staat het voor en wat doet dat met deze mensen en hun identiteit? Daar is Armando actief mee bezig en daar zijn wij door middel van de documentaire ook ingerold. Een hoogblonde Hollandse meid, een Nederlands meisje met een Indonesische achtergrond en een Moluks meisje met als lievelingseten stamppot, doken het verhaal van de Indo’s in, om er achter te komen dat dit verhaal bijna geen einde heeft.

Wij proberen een tipje van de sluier op te lichten door een interview af te nemen met hem, de mensen die hij fotografeert en zijn samenwerkingspartner voor zijn huidige project. Ook kijken we een stukje in de geschiedenis om zijn verhaal in perspectief te begrijpen.
Deze documentaire blijkt slechts het topje van een ijsberg te zijn die nog meer vragen oproept en nog meer interesse wekt. Dit is begin van een langer project wat zijn vervolg zal vinden bij verschillende families met een Indische achtergrond en in Indonesië zelf.

De documentaire is een product vanuit de minor Media en Cultuur 2011, in opdracht van de Hogeschool Utrecht. Gemaakt door Tessa Verploegh, Rachella Dubbeldam en Amy Hehalatu. Rachella zal hier mee verder gaan, inspelend op haar eigen achtergrond en de achtergronden van Indo’s in Nederland en hun familie in Indonesië.

Route vanaf het Station:

Grotere kaart weergeven

Voor mensen met de Auto:

Klik hier voor een Route Beschrijving en Parkeer gelegenheid.

Facebook event

Het is niet meer te krijgen! Ik zoek op het internet naar het boekje ‘Ik wilde eigenlijk niet gaan’, een boekje over de repatriëring van Indische Nederlanders, uitgegeven door Stichting Tong Tong. De laatste keer dat ik het boekje in mijn handen had, voelde ik een enorme nieuwsgierigheid opkomen. De persoonlijke geschiedenisverhalen, de foto’s… Voor het eerst kreeg ik een goed beeld van de overtocht naar Nederland vanuit het toenmalige Nederlands-Indië. De eerste antwoorden op mijn vragen zorgen voor een honger naar meer. Ik besluit een onderzoek te starten naar mijn familiegeschiedenis. Al snel blijkt de zoektocht, naast een hoop opheldering, begrip en verbondenheid, ook te leiden tot een innerlijk conflict.

 

De taboesfeer is voor mij altijd
voelbaar geweest…

Al eens eerder heb ik mijn oma vragen gesteld over vroeger. Ik merkte al gauw dat het niet gemakkelijk was om hierop antwoorden te krijgen; “Adoe, dat is al zo lang geleden…”, zei ze dan.
De geheimzinnigheid rondom het verleden in het verre Indië lijkt te zijn vermengt met een verdrongen gevoel van schaamte en verdriet. De taboesfeer is voor mij altijd voelbaar geweest en heeft ervoor gezorgd dat ik me lange tijd net zo gedroeg als de rest van mijn familie; vooral geen slapende honden wakker maken!
Toch blijft het knagen en voor het eerst sinds een lange tijd besluit ik weer gehoor te geven aan de hunker naar de verhalen van mijn familiegeschiedenis.
Ook vanuit mijn studie voelt het als een verantwoordelijkheid om bewustwording rondom de Indische cultuur en het identiteitsbesef te creëren zodat het cultureel erfgoed doorgeven kan worden aan de volgende generatie.

Het is kerst en ik ben op bezoek bij mijn familie in Brabant. Dit jaar vieren we het bij mijn tante. Het huis is sfeervol versiert en de keukentafel staat vol met heerlijke hapjes.Vanavond heb ik een missie. Ik ga op zoek naar aanknopingspunten om mijn zoektocht te kunnen starten. Zelfs op de meest vanzelfsprekende dingen heb ik geen antwoorden. De gesprekken buigen dan ook al snel af naar vroeger en stukje bij beetje krijg ik belangrijke informatie over de stamboom van mijn Indische familie. Echter, hoe meer ik vraag, hoe ingewikkelder en vager de verhalen worden en hoe hoger de emoties oplopen.

 

Mijn enthousiasme en nieuwsgierigheid maakt plaats voor een gevoel van spijt en verdriet.

“Oma, als je Indonesisch bent en niet Indisch, waarom heb je dan een Europese voor- en achternaam?”, vraag ik. Mijn oma, met name een kei in het vertellen van de mooie verhalen over Indonesië toen ze nog klein was, begint te vertellen over haar pleeggezin. Een gezin die haar heeft opgevangen en haar beschouwde als eigen dochter. Ik ben nieuwsgierig naar haar biologische ouders maar besluit niet te hard van stapel te lopen en eerst te luisteren naar haar verhaal. Ze is nog maar net begonnen of ik zie dat ze het moeilijk krijgt. Haar handen beginnen te trillen, ze stopt met praten. Haar ogen staren strak vooruit en ik zie haar in gedachten terug gaan naar een ver verleden.
Ik schrik van haar emoties. Mijn enthousiasme en nieuwsgierigheid maakt plaats voor een gevoel van spijt en verdriet. Dit is het dus. Dit is wat mij al die tijd ervan heeft weten te weerhouden om teveel vragen te stellen. Ik stop het gesprek en loop naar buiten om op adem te komen. Ik ben even compleet van slag; “Moet ik wel doorgaan met dit onderzoek? Waarom kan ik het verleden niet gewoon laten rusten? Wat nou als het haar allemaal teveel wordt?” Ik worstel met een moreel dilemma en laat de avond voor wat hij is.

Schip "Groote Beer" Bron: http://bit.ly/sobatScheepvaart

Een paar dagen later vind ik op het internet een 2^e hands exemplaar van het bijzondere boekje. Ik aarzel geen moment een bestel hem meteen. Het duurt niet lang voordat het boekje op de deurmat ligt en als ik erin blader stop ik bij een foto. Er staan mensen op het dek van een schip voor de grote overtocht. Ik probeer in te beelden hoe mijn opa en oma, met mijn tante in haar armen en mijn moeder aan haar zij, op het dek van het schip de Groote Beer staan. Het is 1957 en ze verlaten Soerabaja. Ze verlaten hun geboorteland wetende dat ze nooit meer zullen terugkeren.

Wordt vervolgd…

Monique

Een Portret..

Dewi Staal

Dewi (23 jaar) is geboren in Leiderdorp. Vader Bert is Indisch, moeder Wil is Nederlands. Ze heeft nog één broertje Timo (20 jaar). Haar vader komt uit een gezin van drie broers en één zus. Hij is de tweede uit het gezin.

Momenteel woont ze in een anti-kraakpand in Leiden, maar is op zoek naar een vastere woonplek. Ze volgt de studie Culturele Antropologie. Binnen haar master-opleiding gebruikt zij de methode visuele antropologie, waarbij zij naast een scriptie ook een documentaire maakt. Zij koos in eerste instantie de 3^e generatie Indische jongeren als onderwerp. Ze zocht naar een vorm en kwam toen op het idee om gebruik te maken van foto elicitatie; aan de hand van foto’s interview je mensen die door het kijken naar de beelden wellicht meer en andere informatie verschaffen dan wanneer je geen foto’s had gebruikt. Daarbij dacht ze eraan om de 1^e Indische generatie samen te zetten met de 3^e generatie. Een opa of oma die samen met zijn of haar kleinkind in gesprek gaat aan de hand van foto’s van vroeger, om vervolgens te kijken of de derde generatie aan het denken werd gezet over zijn of haar Indische identiteit. Dit wilde ze dan op beeld vastleggen. Een ontzettend mooi gegeven dat wellicht mooie verhalen zou opleveren. Zij het niet dat haar tante (zus van Dewi’s vader) naar aanleiding van een vraag van Dewi met een koffertje aankwam van haar ouders (de opa en oma van Dewi).

Haar opa zat bij het KNIL (Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger) en haar Indonesische oma was een verpleegster. In het jaar 1947 leerden ze elkaar kennen in het ziekenhuis. Ze trouwden in Jakarta en in 1950 zijn ze naar Nederland gegaan. Oma kwam terecht in het repatriëringskamp Schattenberg (voorheen kamp Westerbork) en opa, als het goed is, in Nijmegen op een militaire basis. In 1952 verliet oma het kamp en vestigde ze zich samen met opa in Enschede, waar ze uiteindelijk een gezin stichtten.

Indische Schatkist aan Documenten

Even weer terugkomend op het koffertje. Deze lag altijd ergens opgeborgen in een kast in het ouderlijk huis. Geen familielid die er naar omkeek, tot haar tante in september 2011 het koffertje weer opende nadat zij het 16 jaar geleden mee naar huis had genomen na het overlijden van haar vader. Er lagen foto’s van Indië en Nederland in; brieven, negatieven, officiële documenten. Wellicht zijn de foto’s en negatieven afkomstig van haar opa’s werkzaamheden als fotograaf bij de Nederlandse legermacht. Dit kon leiden naar een zoektocht vol ontdekkingen en Dewi besloot een film documentaire te maken van haar tantes bevindingen naar het koffertje.

Het valt Dewi op dat er veel gezwegen werd over die tijd. Als er naar gevraagd werd bij opa of oma door hun kinderen dan werd dat weggewuifd. Ze ziet een verband in het ‘Indisch zwijgen’ en de koffer. De inhoud van de koffer vertelt uiteindelijk meer. Al zou het fijn zijn als ze een toelichting konden krijgen van de eerste hand. Met de koffer open heeft haar tante een gesprek gevoerd met haar broers over haar onderzoek en herinneringen van vroeger opgehaald. Zo wordt er nu wat minder over het verleden gezwegen en heeft het ervoor gezorgd dat er meer openheid is ontstaan om hierover te praten. Ondanks dat ze haar oma nooit heeft gekend mist ze haar des te meer. Ze had haar kunnen helpen in haar zoektocht. In ieder geval hoopt ze het levensverhaal van haar opa en oma levende te kunnen houden door dit onderzoek.

Portret ' Verborgen Identiteit': Dewi Staal

Aanstekelijkheid

Dewi weet veel over haar eigen Indische familiegeschiedenis, maar kan het ook in het grotere geheel plaatsen. Ze is geïnteresseerd en leest er veel over. Momenteel te weinig, maar ze wil er graag meer over weten. Haar vader vindt het bijzonder dat ze ermee bezig is en door haar onderzoek en nieuwsgierigheid wordt haar vader er ook in meegezogen. Samen met hem en overige familieleden is ze september 2011 nog wel eens een keer naar Westerbork (Schattenberg) gegaan voor de tentoonstelling ‘Aanpassen’ van Nasi Idjo.

Wat vind je Indisch aan jezelf? Bescheidenheid, confrontaties uit de weg gaan. Ja zeggen, maar nee denken. Indisch koken kan ik helaas niet.

Wat vind je typisch Indisch? Uitgebreid eten, niets willen weggooien!! Familie is ook belangrijk. Ze zien elkaar niet meer dan andere familie, maar bij belangrijke bijeenkomsten en zo ook met kerst zorgt elk familielid dat hij/zij erbij is.

Zien mensen je als Indisch? Mensen zien me niet als Indisch (lichte ogen, lichte huid), maar tijdens een willekeurig avondje uit in Amsterdam vroeg een jongen haar: heb jij Indisch bloed? Hij had óf hele goeie ogen, óf het was een slechte versiertruc.

Ontdenk jouw verhaal

 

Robin Verbon

Vanaf haar geboorte tot haar 15e jaar heeft ze in Bahrein gewoond. Voor een internationaal bedrijf werd haar vader (Nederlandse) gevraagd om in een eilandenstaat in de Perzische Golf te komen werken. Haar ouders hebben toen de stap genomen om te emigreren. De moeder van Robin is Indisch. Haar twee jaar jongere broertje Jasper, ook geboren in Bahrein, woont nu op kamers in Breda en studeert een opleiding aan de NHTV.

Weer terug in Nederland vestigde het gezin zich in Houten vlakbij Utrecht. Ze ging toen naar een internationale school in Hilversum. Vervolgens ging ze studeren aan de Hotelschool in Scheveningen. Deze heeft ze onlangs in april 2011 afgerond. Nu werkt ze als leidinggevende frontoffice in het Carlton Beach Hotel. Samen met haar Indische vriend woont ze in Den Haag. Hij heeft een Indische vader en een Nederlandse moeder.

Robin Verbon is geboren in Bahrein (klik op de foto en daarna rechtsboven voor een vergroting)

Robin’s moeder is Indisch en heel erg into Facebook. Die zag de oproep van Hoezo Indo staan met de zoektocht naar ‘twijfelindo’s’. Haar opa en oma van moeders kant komen uit Jakarta. In 1958 gingen ze met de boot naar Nederland. Haar moeder is geboren in 1953 ook in Jakarta en heeft in totaal nog 10 broers en zussen. Opa en oma leven niet meer. Robin was zelf niet zo bezig met het Indische. Haar moeder daarentegen wel en is daarom ook veel te vinden op verschillende Indische sites en fora. Ze wil haar moeder er wel in bijstaan en vergezelt haar naar Indische evenementen. Zelf is ze ooit op Bali geweest, maar de rest van Indonesië heeft ze nog niet gezien. Als ik vraag hoe mensen haar kwa uiterlijk inschatten wordt ze vaak aangezien voor Turks of voor Spaans.

Wat vind je typisch Indisch aan jezelf?

‘Ik heb de neiging om confrontaties uit de weg te gaan en houd liever ook iedereen te vriend’ Ze ziet zichzelf als een rustig persoon en vindt ophef ook niet echt nodig. Ook is ze een fervente verzamelaarster van kruiden, potjes en andere ‘rommel’ die ze graag bewaart in haar keukenkastjes. Ze merkt op dat dit ook zo is bij haar moeder, tantes en vroeger bij haar oma! Indo’s schijnen een voorliefde te hebben voor verzamelen en van horen zeggen weet ze dat keukenkastjes daar vaak de dupe van worden.

~Nick Veldwijk (25)
Geboren in Groningen

Woont momenteel in Amsterdam en volgt de studie master Health Science met specialisatie International Public Health aan de Vrije Universiteit. Over een half jaar is hij afgestudeerd. Hij heeft een Nederlandse vriendin, maar die woont vooralsnog in Groningen.

Nick Veldwijk

Nick heeft een Nederlandse vader (Gertie Veldwijk) en een Indische-Chinese moeder (Grace Kwee). Ze zijn vanaf hun 18^e jaar samen en hebben elkaar ontmoet in Epe tijdens turnlessen. Inmiddels hebben ze samen een sport- fitness- en activiteitencentrum in Winsum (Groningen).

Nick zijn vader is geboren in Apeldoorn en zijn moeder in Surabaya (Indonesië) In 1962 vertrok zij toen ze zes was met het vliegtuig naar Nederland. Hij heeft nog één broer (Robert) en één zus (Rebecca). Vorig jaar in 2010 is Nick met zijn hele familie inclusief de partners een reis gaan maken door Indonesië. Ze hebben toen ook  het huis van zijn moeder bezocht in Surabaya. Daar bleek buurvrouw Netty, Nick’s moeder te herkennen aan haar stem. Dat was een complete verrassing, maar ook een leuke reünie. Het was een hele mooie en bijzondere reis voor ze en zijn op de eilanden Java, Bali en Sulawesi geweest. Hij kent en spreekt af en toe wat Indonesische woordjes, meer dan zijn moeder in ieder geval.

Wat heb je meegekregen van de Indische cultuur? Nick benoemt; bestek gekruist neerleggen als je klaar bent met eten; ’s avonds niet fluiten; zwarte kunst; het eten; gezelligheid en gastvrijheid; iedereen is welkom. Ook woordjes als: kele, oepil, poet, waar hij op latere leeftijd achter kwam dat ze niet tot de Nederlandse taal behoorden. Als je ziek bent dan werd je ‘gegosokt’, moeilijk ‘nee’ durven zeggen, niet altijd duidelijk zijn in wat je wil, ‘jam karet’ (te laat komen) vindt hij ook typisch Indisch. Hij is trots op zijn Indische identiteit en vindt het ook belangrijk om deze gebruiken over te dragen op de volgende generatie. Tot zijn vriendenkringen behoren meer
Nederlandse vrienden dan Indische vrienden. Iedereen is altijd welkom bij hem thuis, er staat in ieder geval altijd een bordje klaar voor de onverwachte gast.

De mensen die zich lieten portretteren voor dit project  zijn geïnterviewd voor een korte introductie en achtergrondverhaal.
In deze post een portret van Stefano Paat.

Stefano Paat (22 jaar) Woonplaats: Doorn

Woont thuis bij pa en ma. Heeft ook een zus die op zichzelf woont met partner en twee kinderen. Vader is Indisch (50 jaar).  Kind van een Indisch man, zat in het leger en is getrouwd met een Indonesische vrouw en kwam in Nederland in 1948 toen hij voor het Nederlandse Staatsburgerschap koos. Hij heeft nog twee broers en één zus. Moeder is Nederlands en komt oorspronkelijk uit Alphen aan den Rijn.

Stefano is geboren in Nederland en was veel bij zijn
oma waar hij regelmatig Indisch at.
Wat is typisch Indisch voor jou? Hij benoemt: vrijgevigheid, goed zorgen voor je familie en veel eten. Ook ziet hij zijn temperament als Indisch. Met zijn lengte van 1.86 m is hij voor een Indo uitzonderlijk lang.

Zijn pa is een ondernemende man. Hij heeft een eigen herenkapper. Stefano zelf is nog nooit in Indonesië geweest. Hij zou wel een keertje willen gaan. Zijn hobby is koken en werkte voorheen als kok. Vanwege zijn lichamelijke conditie kan hij dat werk nu niet meer beoefenen.

Wat zou je jouw kinderen later van het Indische mee willen geven? Stefano benoemt een opgezette krokodil, een adelaar en een schild. Zelf heeft hij ooit een akar bahar (armband) gekregen dat hem beschermt en helpt met zijn gezondheid. Zijn Nederlandse vriendin wil hij overigens wel een keer meenemen naar de Tong Tong Fair in Den Haag.  Zodat ze ook een beetje kan proeven van die Indische sfeer.